Kwantumfysica: God dobbelt wél!

Gent - 3 februari 2009

Onderwerp

De kwantumtheorie hoort samen met de relativiteitstheorie bij de wonderlijkste producten van de moderne natuurkunde. Niet omdat ze onwetenschappelijk of onprecies zou zijn, maar omdat ze op heel wat punten indruist tegen het gezond verstand.  Of wat vind jij van elektronen die op twee plaatsen tegelijk zijn of vloeistoffen die naar boven stromen? Desondanks is de kwantumtheorie zeer vruchtbaar gebleken en heeft het begrip van de kwantumwereld bijgedragen aan een waaier van toepassingen, van kernenergie tot communicatietechnologie.

Kwanten

De kwantumtheorie, die het gedrag van het allerkleinste (atomen, elektronen, lichtdeeltjes) beschrijft, vindt zijn oorsprong aan het begin van de twintigste eeuw, toen o.m. Max Planck en Albert Einstein met de eerste aanwijzingen kwamen dat energie altijd in de vorm van vaste ondeelbare pakketjes, zogenaamde kwanten, voorkomt. Rond diezelfde tijd werd duidelijk dat licht niet zomaar als een golf gezien kon worden, maar ook niet als een stroom deeltjes. Het bleek iets tussen de twee te zijn, of misschien wel allebei tegelijk.

Bizar

De implicaties en voorspellingen van de kwantumfysica waren zelfs voor natuurkundigen moeilijk te aanvaarden. “God dobbelt niet”, zei Einstein, geconfronteerd met de aanwijzingen dat in de wereld van het kleinste toeval een belangrijke rol speelt en niets volledig voorspelbaar is. Ook nu nog zoeken sommige wetenschappers naar een manier om het toeval buiten spel te zetten, maar voorlopig lijkt het er op dat er wèl gedobbeld wordt in ons heelal.
In dit wetenschapscafé proberen we een tipje van de kwantumsluier op te lichten. Verwacht echter geen ingewikkelde formules of uitvoerige uiteenzettingen; we houden het eenvoudig. Tenslotte zei de beroemde natuurkundige Richard Feynman jaren geleden al dat geen enkel mens de theorie volledig kon vatten, en we hebben geen ambitie het tegendeel te bewijzen. Gelukkig kunnen we wel gefascineerd zijn over hoe de wereld van het allerkleinste in elkaar steekt, en wat dat voor ons als gevolgen heeft. Welkom in het wetenschapscafé!

Enkele vragen

Gasten

Fysicus Prof. dr. Dirk Ryckbosch

Prof. Ryckbosch is vakgroepvoorzitter van de vakgroep Subatomaire en stralingsfysica aan de Universiteit Gent en expert in de elementaire deeltjesfysica. Hij communiceert graag met een breed publiek over wetenschappen en hun relatie met de maatschappij. Zo zetelde hij een tijd geleden nog in de Commissie ter bevordering, bevraging en bewaking van de relatie tussen kunst en wetenschap, een project van Vooruit, en gaf hij vorig najaar een interessant interview in Schamper over de LHC in het CERN. Hij doet de natuurkundige kant van de kwantumtheorie voor ons uit de doeken.

Wetenschapsfilosoof en -historicus dr. Maarten Van Dyck

Maarten Van Dyck is als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de vakgroep Wijsbegeerte en moraalwetenschap van de Universiteit Gent, en is lid van zowel het Centrum voor Wetenschapsgeschiedenis als het Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie. Hij heeft o.m. onderzoek gedaan naar gedachtenexperimenten, en hun rol in de ontwikkeling van de kwantumfysica.

Knack-journalist & moderator Joël De Ceulaer

Joël de Ceulaer is redacteur van het tijdschrift Knack. In 2004 maakte hij de succesvolle tv-serie "Grote Vragen" voor Canvas, waarvan in 2005 het gelijknamige boek verscheen. Vanuit zijn brede interesse schreef hij tientallen stukken over wetenschap, religie en filosofie. Joël is een ervaren moderator, en een grote supporter van het concept wetenschapscafé."

Links


 



Vorige edities

Mis het volgende wetenschapscafé niet! Schrijf je in op onze nieuwsbrief:

Volg ons op facebook en twitter: